جک کمپرسی و علت خرابی

جک کمپرسی | علت خرابی، مشکلات رایج و راهنمای عیب‌یابی کامل

جک کمپرسی فقط یک وسیله هیدرولیک نیست؛ این جک است که مشخص می‌کند عملیات تخلیه بار با سرعت و ایمنی انجام شود یا خیر. کامیون‌ها، تریلی‌ها و جک‌های آنتنی و چندمرحله‌ای هرکدام حساسیت‌های ویژه خود را دارند و در صورت نگهداری نادرست، خرابی‌های پرهزینه‌ای خواهند داشت. برهمین اساس، در این مطلب می‌خواهیم با بررسی مشکلات جک کمپرسی و علت ایجاد این مشکلات، راهنمایی‌های لازم را ارائه کنیم. لطفاً با تراک آپ همراه بمانید.

اهمیت و نقش جک کمپرسی در عملکرد خودروهای باری

در سیستم کمپرسی، اگر جک به‌درستی عمل نکند، فرآیند تخلیه بار متوقف می‌شود و خودرو عملاً از چرخه کار خارج خواهد شد. 

در کامیون‌ها و تریلی‌ها، جک کمپرسی تحت فشار وزن بار، فشار برگشتی و شرایط کاری سخت فعالیت دارد و به همین دلیل، هرگونه نقص در آب‌بندی، روغن‌رسانی یا سوپاپ‌ها می‌تواند به بروز مشکلات جک کمپرسی منجر شود.

همچنین در ماشین‌های سنگین بسته به نوع کاربری، از مدل‌های مختلف مانند جک آنتنی کمپرسی، جک تریلی کمپرسی و جک‌های چندمرحله‌ای استفاده می‌شود. تفاوت در طراحی این جک‌ها باعث می‌شود حساسیت آنها به آلودگی روغن، هوا گرفتن سیستم و اضافه‌بار متفاوت باشد اما نتیجه در همه موارد یکسان است؛ با نگهداری نامناسب، نیاز به تعمیر جک کمپرسی اجتناب‌ناپذیر خواهد بود.

علت بالا نرفتن جک روغنی کمپرسی

یکی از رایج‌ترین مشکلات جک کمپرسی، بالا نرفتن آن است. این ایراد معمولاً به‌صورت ناگهانی و زیر بار اتفاق می‌افتد و اگر عیب یابی درستی نداشته باشد، می‌تواند باعث خواب کامل خودرو شود. در ادامه، مهم‌ترین دلایل بالا نرفتن جک روغنی کمپرسی بررسی می‌شوند: 

کمبود روغن هیدرولیک

علت بالا نرفتن جک روغنی کمپرسی می‌تواند مربوط به پایین بودن سطح روغن هیدرولیک در سیستم باشد. وقتی حجم روغن کمتر از مقدار استاندارد باشد، پمپ به‌جای ایجاد فشار یکنواخت، هوا و روغن را هم‌زمان مکش خواهد کرد. این موضوع باعث افت شدید فشار و ناتوانی جک در بلند کردن اتاق می‌شود.

در عمل، این مشکل معمولاً به شکل‌های زیر خود را نشان دهد: 

• جک بدون بار بالا می‌رود اما زیر بار متوقف می‌شود.
• حرکت جک کند و همراه با لرزش است.
• صدای غیرعادی از پمپ شنیده می‌شود.

کم شدن روغن نیز می‌تواند در اثر نشتی در شیلنگ‌ها، اتصالات، پکینگ‌ها یا شیرها باشد که اگر فقط روغن اضافه شود و منبع نشتی برطرف نشود، مشکل دوباره تکرار خواهد شد.

وجود هوا در سیستم

هوا گرفتن سیستم یکی از دلایل بسیار شایع بالا نرفتن یا نیمه‌کاره ماندن حرکت جک کمپرسی است. روغن هیدرولیک از خاصیت تراکم‌ناپذیری برخوردار است اما هوا قابل تراکم است. وقتی هوا به مدار راه پیدا می‌کند، بخشی از نیروی پمپ صرف فشرده کردن هوا می‌شود و فشار مؤثر به جک نمی‌رسد. نشانه‌های وجود هوا در سیستم عبارتند از: 

• حرکت ضربه‌ای جک هنگام بالا رفتن
• بالا رفتن جک در چند مرحله و مکث‌دار
• ایجاد کف یا تغییر رنگ روغن

در چنین وضعیتی حتی اگر پمپ و جک سالم باشند، بدون انجام صحیح هواگیری جک کمپرسی، مشکل رفع نخواهد شد و ادامه کار می‌تواند به پکینگ‌ها و سیلندر آسیب بزند.

خرابی پکینگ و آب‌بندها

خرابی پکینگ و آب‌بندهای داخلی نیز می‌تواند باعث مشکل بالا نرفتن جک روغنی کمپرسی شود. در این حالت، روغن به‌جای اعمال فشار کامل به پیستون، از کنار آن عبور می‌کند و به سمت برگشت نشت داخلی دارد. این ایراد را شاید به شکل‌های زیر ببینید: 

• جک بالا می‌رود اما توان نگه داشتن بار را ندارد.
• جک زیر بار آرام‌آرام پایین می‌آید (خالی کردن جک).
• هیچ نشتی خارجی دیده نمی‌شود اما فشار وجود ندارد.

در چنین وضعیتی، تنها راه‌حل اصولی تعمیر جک کمپرسی و تعویض کامل پکینگ‌ها و آب‌بندهاست. استفاده از پکینگ بی‌کیفیت یا مونتاژ غیراصولی باعث تکرار دوباره این مشکل می‌شود.

درگیر شدن سوپاپ اطمینان

کاربرد سوپاپ اطمینان برای محافظت از سیستم است و درست زمانی وارد عمل می‌شود که فشار از حد مجاز بالاتر برود. اگر بار بیش از ظرفیت روی جک کمپرسی باشد یا فشار سیستم، تنظیم درستی نداشته باشد، این سوپاپ باز شده و اجازه بالا رفتن جک روغنی را نمی‌دهد. در عمل، این وضعیت به شکل‌های زیر خود را نشان می‌دهد: 

• پمپ کار کرده اما جک حرکت نمی‌کند.
• فشار به‌صورت ناگهانی تخلیه می‌شود.
• جک فقط در ابتدای حرکت کمی بالا آمده و سپس متوقف می‌شود.

علت پایین نیامدن جک هیدرولیک کمپرسی

از مشکلات جک کمپرسی، پایین نیامدن جک هیدرولیک کمپرسی است که دقیقاً برعکس حالت رایج است. این وضعیت می‌تواند بسیار خطرناک باشد زیرا باقی ماندن اتاق در حالت بالا می‌تواند باعث عدم تعادل خودرو، آسیب به شاسی و حتی خطر واژگونی شود.

گرفتگی مسیر برگشت روغن

برای پایین آمدن جک کمپرسی، روغن باید بدون مانع از سیلندر به مخزن برگردد. اگر مسیر برگشت روغن به دلیل آلودگی، له‌شدگی شیلنگ، تا خوردگی لوله یا گرفتگی داخلی مسدود شود، روغن امکان تخلیه نخواهد داشت و جک پایین نمی‌آید. 

این مشکل معمولاً با علائمی مثل ضربه یا تکان شدید اتاق، داغ شدن شیلنگ‌ها یا قفل شدن جک در حالت بالا، همراه است. در این شرایط، ادامه کار می‌تواند باعث ترکیدن شیلنگ یا آسیب به لوازم جک کمپرسی شود.

خرابی شیر کنترل یا شیر تخلیه

شیر کنترل در جک کمپرسی، وظیفه هدایت روغن در مسیر بالا رفتن و پایین آمدن جک را بر عهده دارد. اگر این شیر به دلیل فرسودگی، شکستگی فنر داخلی یا گیر کردن سوزن شیر نتواند عملکرد درستی داشته باشد، فرمان پایین آمدن به جک منتقل نمی‌شود. علائم خرابی شیر به شرح زیرند: 

• اهرم یا کلید تخلیه عمل می‌کند اما جک واکنشی ندارد.
• پایین آمدن جک فقط با باز کردن دستی اتصالات ممکن می‌شود.
• عملکرد سیستم نامنظم و غیرقابل پیش‌بینی است.

کثیف بودن روغن هیدرولیک

روغن آلوده نیز می‌تواند علت پایین نیامدن جک هیدرولیک باشد. وجود براده فلز، گرد و غبار یا آب در روغن باعث خواهد شد سوپاپ‌ها، شیرها و مسیرهای باریک روغن نتوانند به درستی عمل کنند و جک در حالت بالا باقی بماند. 

کثیف بودن روغن هیدرولیک را می‌توانید از تغییر رنگ آن، افزایش صدای سیستم هنگام کار یا وجود کف و ذرات معلق داخل روغن، متوجه شوید.

تاب برداشتن یا خط افتادن داخل سیلندر

اگر به هر دلیل سیلندر جک مشکلاتی مثل تاب برداشتن، خراش عمیق یا خط افتادگی شده باشد، پیستون در مسیر حرکت گیر می‌کند. این مشکل معمولاً در اثر اضافه‌بار، ضربه یا کارکرد طولانی با روغن آلوده ایجاد می‌شود. در این وضعیت، جک تا یک نقطه پایین می‌آید و متوقف می‌شود یا اینکه حرکت جک بسیار سفت و همراه با صداست.

خرابی سوپاپ یک‌طرفه

سوپاپ یک‌طرفه برای جلوگیری از برگشت ناخواسته روغن کاربرد دارد اما اگر این سوپاپ گیر کند یا فنر داخلی آن خراب شود، روغن در سیلندر حبس شده و اجازه پایین آمدن جک را نمی‌دهد. 

این ایراد معمولاً همراه با قفل شدن جک یا فشار ناگهانی در سیستم، خود را نشان می‌دهد. خرابی سوپاپ یک‌طرفه جزو ایرادهای حساس سیستم است و تشخیص اشتباه آن می‌تواند باعث آسیب جدی به کل مدار هیدرولیک شود.

جک تریلی کمپرسی و مشکلات خاص آن

جک تریلی کمپرسی به‌صورت مداوم تحت بارهای بسیار سنگین و فشارهای برگشتی شدید است. مواردی مثل وزن بالای بار، ارتفاع زیاد اتاق و زمان طولانی نگه‌داشتن جک در حالت باز، باعث خواهند شد این نوع جک نسبت به جک کامیون سریع‌تر دچار فرسودگی شود. 

به همین دلیل، مشکلات جک کمپرسی در تریلی‌ها معمولاً جدی‌تر و پرهزینه‌تر هستند. برخی از مشکلات جک کمپرسی تریلی و دلایل آنها، به شرح زیرند: 

خالی کردن جک زیر بار

خالی کردن جک زیر بار یکی از خطرناک‌ترین مشکلات جک تریلی کمپرسی است. در این حالت، جک در حالی که هیچ فرمانی برای پایین آمدن صادر نشده، به‌تدریج جمع می‌شود و اتاق بار افت می‌کند. مواردی که در ایجاد این مشکل دخیل هستند می‌توانند خرابی سوپاپ یک‌طرفه، نشت داخلی روغن از پکینگ پیستون یا فرسودگی آب‌بندها بر اثر فشار بالا باشند.

نشست تدریجی اتاق در حالت بالا

در برخی موارد، اتاق تریلی پس از بالا رفتن کامل به‌آرامی و بدون شوک پایین می‌آید. این نشست تدریجی معمولا نشانه وجود نشت داخلی در جک است. 

شما ممکن است متوجه شوید اتاق در ابتدا ثابت است اما پس از چند دقیقه پایین می‌آید یا فشار سیستم به‌مرور افت می‌کند. 

این مشکل اغلب به دلیل خرابی پکینگ‌ها یا ساییدگی سطح داخلی سیلندر ایجاد می‌شود.

نشت شدید روغن

نشت روغن در جک تریلی کمپرسی به دلیل فشار کاری بالای آن است. این نشتی می‌تواند از گلند، شیلنگ‌ها، اتصالات یا بدنه سیلندر باشد و پیامدهایی به همراه دارد از جمله کاهش فشار و ناتوانی جک در بالا بردن بار یا آلودگی شدید سیستم هیدرولیک. 

در این وضعیت، ادامه کار نه‌تنها مشکل را حل نمی‌کند، بلکه هزینه تعمیر جک کمپرسی را چند برابر خواهد کرد.

شکستن یا ساییدگی بیرینگ‌ها

بیرینگ‌ها در جک کمپرسی تریلی، وظیفه هدایت صحیح میله پیستون و جلوگیری از لقی و کج‌روی آن را بر عهده دارند. در جک تریلی کمپرسی، فشار زیاد و بار نامتقارن باعث می‌شود بیرینگ‌ها زودتر دچار سایش یا شکست شوند. از نشانه‌های خرابی بیرینگ می‌توانیم به موارد زیر اشاره کنیم: 

• حرکت غیرعادی و لق زدن میله
• ساییدگی یک‌طرفه میله پیستون
• ایجاد صداهای ضربه‌ای هنگام حرکت جک

در صورت مشاهده هر یک از مشکلات جک کمپرسی فوق، تعمیر جک باید بدون تأخیر انجام شود. ادامه کار با جک معیوب در تریلی‌ها می‌تواند باعث ایجاد خسارت‌های سنگین به شاسی، اتاق و حتی بروز حوادث جدی شود. 

جک آنتنی کمپرسی و حساسیت‌های آن

جک آنتنی کمپرسی دارای ساختار تلسکوپی و چندمرحله‌ای است و به همین دلیل، نسبت به سایر مدل‌های جک کمپرسی حساس‌تر است. در این نوع جک، هر مرحله داخل مرحله بعدی حرکت می‌کند و کوچک‌ترین ایراد در روغن، آب‌بندی یا هم‌راستایی قطعات ممکن است عملکرد کل سیستم را مختل نماید. برخی از مشکلات جک کمپرسی آنتنی، به شرح زیرند: 

گیر کردن مراحل جک آنتنی

یکی از ایرادها در جک آنتنی کمپرسی، گیر کردن یکی از مراحل در هنگام بالا رفتن یا پایین آمدن است. این مشکل معمولاً به دلیل آلودگی روغن، خط افتادن سطح داخلی سیلندر یا خرابی گاید رینگ‌ها ایجاد می‌شود. نشانه‌های این ایراد می‌توانند یکی از موارد زیر باشند: 

• جک تا یک مرحله بالا می‌آید و متوقف می‌شود.
• حرکت جک ناهماهنگ و ضربه‌ای است.
• پایین آمدن جک با مکث یا گیر انجام می‌شود.

حساسیت بالا به آلودگی روغن

در جک آنتنی کمپرسی، مسیرهای روغن باریک‌تر و تعداد آب‌بندها بیشتر است. وجود ذرات ریز، براده فلز یا آب در روغن باعث گیر کردن سوپاپ‌ها و ساییدگی سریع پکینگ‌ها شود. روغن آلوده باعث خرابی زودهنگام آب بندها، نشت داخلی و خالی کردن جک یا کاهش عمر مفید جک کمپرسی شود. به همین دلیل، باید تعویض روغن و فیلتر به موقع انجام شود.

خرابی سریع‌تر پکینگ‌ها و آب‌بندها

به دلیل فشار کاری بالا و تعداد زیاد مراحل در جک آنتنی، پکینگ‌ها در این جک زودتر از سایر مدل‌ها فرسوده می‌شوند. هر مرحله دارای آب‌بندی مستقل است و خرابی یک پکینگ می‌تواند کل عملکرد جک را مختل کند. علائم خرابی پکینگ‌ها شامل بالا رفتن ناقص جک، نشست تدریجی اتاق و نشت روغن بین مراحل جک است. در این وضعیت، باید تعمیر جک کمپرسی به‌صورت کامل و با تعویض همه پکینگ‌ها انجام شود، نه به‌صورت موضعی.

خالی کردن جک در حالت باز

در برخی موارد، جک آنتنی کمپرسی پس از بالا رفتن کامل، بدون فرمان شروع به جمع شدن می‌کند. این مشکل معمولاً ناشی از نشت داخلی بین مراحل یا خرابی سوپاپ‌های کنترلی است و بسیار خطرناک است زیرا ممکن است اتاق ناگهانی پایین بیاید و فشار ناگهانی هم به شاسی آسیب وارد می‌کند.

نحوه هواگیری جک کمپرسی

هواگیری جک کمپرسی یک اقدام حیاتی است و باید به درستی انجام شود زیرا اگر درست انجام نشود، حتی جک سالم هم عملکرد مناسبی ندارد. مشکل وقتی ایجاد می‌شود که هوا وارد سیستم هیدرولیک شود؛ این هوا فشار روغن را مختل می‌کند و باعث می‌شود جک یا بالا نرود یا ضربه‌ای حرکت کند. معمولاً هوا از شلنگ‌های شل یا ترک‌خورده، سطح پایین روغن، یا تعمیرات ناقص قبلی وارد سیستم می‌شود.

برای هواگیری جک کمپرسی، لازم است مراحل زیر شوند: 

• ابتدا باید خودرو روی زمین صاف قرار گیرد و اتاق کاملاً پایین باشد.
• روغن هیدرولیک باید تا حد استاندارد پر شده باشد زیرا کم بودن روغن باعث می‌شود هواگیری ناقص انجام شود.
• پیچ یا شیلنگ مخصوص هواگیری کاملاً آرام شل شود تا هوا از سیستم خارج شود. البته باید مراقب بود فشار روغن به بیرون نریزد.
• در این مرحله حباب‌های هوا همراه با روغن بیرون می‌آیند و این طبیعی است.

در کنار نگهداری درست از سیستم هیدرولیک و جک کمپرسی، انتخاب تجهیزات جانبی مناسب هم اهمیت دارد. بسیاری از رانندگان برای کاهش هزینه و حفظ ایمنی، سراغ برند های معروف لاستیک چینی می‌روند که در سال‌های اخیر کیفیت قابل‌قبولی ارائه داده‌اند.

چه زمانی تعمیر جک کمپرسی ضروری می‌شود؟

تعمیر جک کمپرسی زمانی ضروری می‌شود که عملکرد آن با مشکل جدی مواجه شود. اولین علامت خرابی جک معمولاً بالا نرفتن جک یا زیر بار خوابیدن آن است. این مشکل می‌تواند ناشی از کمبود روغن، هوا در سیستم یا خرابی پکینگ‌ها باشد.

اگر جک پایین نمی‌آید یا به‌صورت ضربه‌ای و نامنظم حرکت می‌کند، این هم نشانه‌ای است که قطعات داخلی جک یا شیرهای هیدرولیک نیاز به بررسی دارند.

نشت روغن نیز یک هشدار از ضرورت تعمیر جک کمپرسی است. حتی مقدار کمی روغن که از سیلندر یا اتصالات نشت کند، به مرور باعث کاهش فشار سیستم و عملکرد ناقص جک می‌شود.

صدای غیرعادی هنگام حرکت جک، لرزش یا حرکت ناپایدار هم معمولاً به مشکلات داخلی سیلندر، میله پیستون یا گاید رینگ‌ها مربوط است. در این شرایط، تعمیر باید سریع انجام شود تا از خرابی کامل و هزینه‌های سنگین جلوگیری شود.

لوازم جک کمپرسی که بیشتر خراب می‌شوند

برخی از لوازم جک کمپرسی، بیشترین مشکل را ایجاد می‌کنند و اگر نتوانید خرابی‌ها را قبل از جدی شدن تشخیص دهید، هزینه‌های تعمیرات بالا می‌رود. این قطعات شامل: 

• پکینگ و آب‌بندها: این قطعات موظف به جلوگیری از نشت روغن و حفظ فشار هیدرولیک هستند و خرابی آنها باعث می‌شود جک نتواند فشار لازم را برای بالا رفتن ایجاد کند.
• اورینگ‌ها: اورینگ‌ها بین اتصالات و سیلندرها قرار گرفته اند و مانع نشت روغن می‌شوند. ترک یا فرسودگی اورینگ‌ها باعث کاهش کارایی سیستم می‌شود.
• گاید رینگ: وظیفه هدایت پیستون داخل سیلندر و جلوگیری از ساییدگی‌ها با گاید رینگ است. فرسودگی گاید رینگ باعث حرکت ضربه‌ای و صدای غیرعادی جک می‌شود.
• سوپاپ یک‌طرفه: این سوپاپ‌ها در جک کمپرسی جریان روغن را در یک جهت کنترل می‌کنند. خرابی آنها می‌تواند منجر به پایین نیامدن جک یا تخلیه سریع زیر بار شود.
• شیر کنترل: تنظیم فشار و مسیر روغن به عهده این شیرها است. مشکل در شیر کنترل باعث عملکرد نامنظم جک می‌شود.
• سیلندر و میله پیستون: هرگونه ترک، تاب برداشتن یا خط افتادن روی میله پیستون یا داخل سیلندر باعث نشت روغن و حرکت ناپایدار جک می‌شود.

در کنار بررسی سیستم‌های هیدرولیکی و قطعات مکانیکی، آشنایی با این‌که توربو شارژ چیست برای رانندگان ماشین‌های سنگین اهمیت زیادی دارد، چون این قطعه نقش مستقیمی در افزایش قدرت موتور، بهبود گشتاور و کاهش مصرف سوخت دارد.

سخن پایانی

مشکلات جک کمپرسی اگر به‌موقع تشخیص داده نشده و رفع نشوند، می‌توانند منجر به توقف کامل خودرو، خطرات ایمنی و هزینه‌های سنگین تعمیرات شوند. چه مشکل بالا نرفتن جک روغنی باشد، چه پایین نیومدن جک هیدرولیک، چه خرابی جک تریلی کمپرسی یا جک آنتنی کمپرسی، بهترین راهکار برای رفع ایراد، کمک گرفتن از تعمیرکار متخصص است. مجموعه تخصصی تراک آپ با ارائه خدمات مکانیکی سیار ماشین‌های سنگین، آماده تعمیر، عیب‌یابی و سرویس انواع جک کمپرسی در محل شماست.

سوالات شما

آیا کم بودن روغن می‌تواند باعث از کار افتادن جک کمپرسی شود؟

 

بله، کمبود روغن باعث افت فشار هیدرولیک شده و جک کمپرسی قادر به بالا بردن اتاق نخواهد بود.

آیا اضافه‌بار باعث خرابی جک کمپرسی می‌شود؟

اضافه‌بار، فشار بیش از حد به سیستم وارد کرده و باعث خرابی پکینگ‌ها، سوپاپ‌ها و حتی سیلندر جک می‌شود.

 چه زمانی تعمیر جک کمپرسی ضروری است؟

 در وضعیتی که جک بالا نمی‌رود، زیر بار می‌خوابد، پایین نمی‌آید، نشتی دارد یا حرکت آن نامنظم است، تعمیر فوری آن ضرورت دارد.